Στην καρδιά της Θεσπρωτίας, στο ιστορικό χωριό Γιρομέρι των Φιλιατών, αναβιώνει κάθε χρόνο τη Δευτέρα του Πάσχα ένα από τα πιο συγκλονιστικά και ιδιαίτερα έθιμα της ελληνικής παράδοσης. Πρόκειται για ένα ταφικό έθιμο οι ρίζες του οποίου χάνονται στα βάθη του χρόνου, συγκεκριμένα στις αρχές του 18ου αιώνα, και το οποίο διατηρείται αναλλοίωτο μέχρι σήμερα. Η μοναδικότητα αυτής της εκδήλωσης έγκειται στον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι επιλέγουν να τιμήσουν τη μνήμη των προσφιλών τους προσώπων που έχουν φύγει από τη ζωή, μετατρέποντας τον χώρο του νεκροταφείου σε ένα σημείο συνάντησης της αναστάσιμης χαράς με τη νοσταλγία για τους εκλιπόντες.
Η ιεροτελεστία ξεκινά αμέσως μετά την τέλεση της θείας λειτουργίας στον ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής, ο οποίος βρίσκεται εντός του κοιμητηρίου. Εκεί, οι συγγενείς των νεκρών συγκεντρώνονται πάνω από τα μνήματα, όμως η ατμόσφαιρα δεν θυμίζει σε τίποτα μια τυπική πένθιμη τελετή. Συνοδευόμενοι από λαϊκούς οργανοπαίχτες που κρατούν κλαρίνα, ντέφια, λαούτα και ακορντεόν, οι παρευρισκόμενοι «παραγγέλνουν» το αγαπημένο τραγούδι που προτιμούσε ο νεκρός όσο βρισκόταν εν ζωή. Με τους ήχους της παράδοσης να αντηχούν ανάμεσα στους τάφους, η νεκρική σιωπή σπάει και οι κάτοικοι γιορτάζουν τη «Λαμπρή» μαζί με τους δικούς τους ανθρώπους, θεωρώντας πως με αυτόν τον τρόπο η χαρά της Ανάστασης φτάνει και σε εκείνους που δεν είναι πλέον παρόντες.
Το έθιμο δεν περιορίζεται μόνο στην απόδοση τιμών πάνω από τους τάφους, αλλά εξελίσσεται σε ένα αυθεντικό παραδοσιακό γλέντι που στήνεται από όλους όσοι βρίσκονται στο νεκροταφείο. Η μετάβαση από τη λύπη στη χαρά είναι το στοιχείο που καθιστά το δρώμενο τόσο ξεχωριστό, καθώς ο θάνατος αντιμετωπίζεται ως μέρος της ζωής και η μνήμη ως μια γέφυρα που ενώνει τους δύο κόσμους. Η ενεργός συμμετοχή της νέας γενιάς και των παιδιών του χωριού διασφαλίζει ότι η παράδοση αυτή θα συνεχίσει να υφίσταται, μεταφέροντας από γενιά σε γενιά ένα μήνυμα ελπίδας και αιώνιας σύνδεσης με τις ρίζες και τους προγόνους τους.
