Σαν σήμερα, τη νύχτα μεταξύ 10ης και 11ης Σεπτεμβρίου 1611, ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος ηγήθηκε μιας γενναίας εξέγερσης στα Ιωάννινα, αμφισβητώντας ανοιχτά την οθωμανική κυριαρχία. Καταγόμενος από την Παραμυθιά και έχοντας σπουδάσει φιλοσοφία και ιατρική, οραματίστηκε την απελευθέρωση των υπόδουλων Ελλήνων από τον τουρκικό ζυγό, οργανώνοντας ένα σώμα χωρικών από την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου.
Οι επαναστάτες, κινούμενοι αποφασιστικά προς τα Ιωάννινα, κατέλαβαν το τουρκικό διοικητήριο στη συνοικία της Καλούτσιανης, προκαλώντας πανικό στις οθωμανικές αρχές και πετυχαίνοντας την προσωρινή απελευθέρωση της πόλης. Παρά τον αιφնιδιασμό και τον αρχικό θρίαμβο, το κίνημα προδόθηκε και οι οθωμανικές δυνάμεις αντεπιτέθηκαν δυναμικά, υποχρεώνοντας τους επαναστάτες σε υποχώρηση και αφήνοντας πίσω τους πολυάριθμους νεκρούς.
Ο Διονύσιος συνελήφθη κατόπιν προδοσίας και υπέστη φρικτά βασανιστήρια από τον Οσμάν Πασά πριν βρουν τραγικό θάνατο, υπερασπριζόμενος μέχρι τέλους το όραμά του για ελευθερία. Η ηρωική του προσπάθεια παραμένει μία από τις σημαντικότερες προεπαναστατικές εξεγέρσεις, αναζωπυρώνοντας το ηθικό των υπόδουλων Ελλήνων και καταγράφοντάς τον στη συνείδηση του έθνους ως έναν κορυφαίο εθνεγέρτη.
