Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παραμυθιά, γνωστός ιστορικά ως Παναγία η Παραμυθία ή Παρηγορίτισσα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και αρχιτεκτονικά μνημεία της Ηπείρου. Χτισμένος τον 14ο αιώνα, ο ναός αυτός έδωσε το όνομά του στην ευρύτερη περιοχή και λειτούργησε επί αιώνες ως μοναστήρι και μητροπολιτικός ναός. Η πλούσια ιστορία του συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της χριστιανικής πίστης κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ενώ στους χώρους του φιλοξενήθηκαν κατά το παρελθόν ιερά λείψανα και θρησκευτικά κειμήλια ανεκτίμητης αξίας.
Η μοναδική αρχιτεκτονική του μνημείου και οι σπάνιες αγιογραφίες του έχουν απασχολήσει πλήθος ιστορικών και επιστημόνων, αναδεικνύοντας τη σημασία του στο πλαίσιο του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Παρά τις ιστορικές περιπετειές και την κάλυψη των παλαιών ψηφιδωτών για την προστασία τους από τους κατακτητές, ο ναός παραμένει σημείο αναφοράς για τους κατοίκους, διατηρώντας ζωντανή την παράδοση και τη θρησκευτική του ταυτότητα.
Παράλληλα, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Παραμυθίας, η οποία φυλάσσεται στη Μονή Βατοπαιδίου, κουβαλά μια συγκλονιστική παράδοση. Σύμφωνα με την ιστορία, η Θεοτόκος παρενέβη σωτήρια για να προειδοποιήσει τους μοναχούς για επικείμενη επίθεση πειρατών, με τη μορφή της εικόνας να ζωντανεύει miraculously. Η γλυκιά και παρηγορητική έκφραση της Παναγίας συνεχίζει να προσφέρει πνευματική γαλήνη και λύτρωση στους αμέτρητους προσκυνητές που την επισκέπτονται για να βρουν καταφύγιο και στήριξη.
