Η ανατίναξη του Κουγκίου στο Σούλι αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα της ελληνικής επανάστασης, το οποίο έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί από διάφορες ιστορικές αναθεωρήσεις. Ωστόσο, οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν το 1962 στο Κούγκι έδωσαν οριστικές απαντήσεις, επιβεβαιώνοντας όχι μόνο την ύπαρξη του ναού της Αγίας Παρασκευής, αλλά και τη δραματική πραγματικότητα του ολοκαυτώματος του καλόγερου Σαμουήλ. Παρόλο που οι ερευνητές δεν κατάφεραν να εντοπίσουν οστά, το γεγονός αυτό κρίθηκε αναμενόμενο από τους αρχαιολόγους, καθώς η ένταση της έκρηξης και η πυρκαγιά μετέτρεψαν τα πάντα σε στάχτη.
Κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών εργασιών, που διενεργήθηκαν τον Ιούλιο του 1962, ήρθαν στο φως δεκάδες αντικείμενα καθημερινής χρήσης και εκκλησιαστικά σκεύη, τα οποία φυλάσσονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Ανάμεσά τους βρέθηκαν χάλκινοι δίσκοι για το αντίδωρο, κλειδαριές από σουλιώτικα σπίτια, δισκοπότηρα και βλήματα πυροβόλων, που μαρτυρούν τη ζωή και τον αγώνα των Σουλιωτών. Οι μαρτυρίες ανθρώπων που συμμετείχαν στις ανασκαφές, όπως του Χρήστου Παππά, ανακαλούν στη μνήμη την ανακάλυψη απανθρακωμένων αντικειμένων, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι το Κούγκι υπήρξε ο ιερός τόπος της αυτοθυσίας.
Παρά τις διαφωνίες ορισμένων ιστορικών σχετικά με την ακριβή καταγωγή του καλόγερου Σαμουήλ, η ιστορική του σημασία παραμένει αδιαμφισβήτητη. Είτε αναφέρεται ως Σταύρος Θεμελής από την περιοχή της Παραμυθιάς, είτε ως γόνος οικογένειας από την Εύβοια, ο Σαμουήλ αναδείχθηκε σε ένα σύμβολο αντίστασης κατά της τυραννίας. Η θυσία του, με το μπαρούτι να μετατρέπει το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής στον τάφο του, συνεχίζει να αποτελεί μια ισχυρή πνευματική παρακαταθήκη για τους νεότερους, υπενθυμίζοντας ότι η ελευθερία κερδίζεται με γενναιότητα και αφοσίωση σε υψηλά ιδανικά.